Legnica na 53. miejscu w Polsce. Opublikowano jubileuszowy Indeks Zdrowych Miast 2026

Opublikowany właśnie raport podsumowujący 5-letnią historię Indeksu Zdrowych Miast to jedno z najbardziej wszechstronnych opracowań na temat jakości życia w Polsce. Projekt, realizowany od 2022 roku przez Grupę LUX MED, Szkołę Główną Handlową w Warszawie oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie (przy wsparciu Fundacji OEES), bierze pod lupę wszystkie 66 miast na prawach powiatu, w których – według danych GUS – mieszka blisko jedna trzecia Polaków.

W tegorocznym, jubileuszowym zestawieniu Legnica zajęła 53. miejsce z wynikiem 24,5 punktu. W raporcie wskazano ją jednak (obok Wałbrzycha) jako jeden z ośrodków, które pozytywnie wyróżniły się zmniejszeniem liczby wypadków drogowych. Tuż za nią w regionalnym zestawieniu uplasowały się inne dolnośląskie ośrodki – Wałbrzych, który zajął 55. miejsce z wynikiem 22,9 punktu, oraz Jelenia Góra, sklasyfikowana na 56. pozycji z dorobkiem 22,5 punktu. Aby jednak właściwie zrozumieć te pozycje, warto przyjrzeć się bliżej samej analityce, celom badania oraz rewolucji metodologicznej, która zaszła w najnowszej odsłonie raportu.

Cel i filozofia indeksu: Pokazać kierunek, nie tylko statystykę

Głównym celem Indeksu Zdrowych Miast jest wskazanie, które samorządy najskuteczniej tworzą warunki sprzyjające zdrowiu i dobrostanowi mieszkańców. Jak podkreślają twórcy raportu, na czele z rektorem SGH prof. dr. hab. Piotrem Wachowiakiem oraz prof. Jerzym Hausnerem, ranking rocznych wyników pokazuje aktualny stan, ale to perspektywa wieloletnia ilustruje prawdziwy postęp i kierunek polityki miejskiej.

Miasta w Polsce zmagają się z potężnymi wyzwaniami demograficznymi: w 2025 roku zaledwie osiem miast w kraju odnotowało dodatnie saldo migracji, podczas gdy pozostałe 58 traciło mieszkańców, a społeczeństwo w miastach gwałtownie się starzeje. W tym trudnym kontekście o sile samorządu decyduje kompleksowa polityka w ośmiu kluczowych obszarach.

Osiem filarów zdrowego miasta

Ostateczna ocena każdego miasta nie jest dziełem przypadku ani jednego wskaźnika. Powstaje jako średnia ważona ocen cząstkowych z ośmiu zróżnicowanych obszarów:

1. Zdrowie (waga 32,9% – kluczowy filar o największym znaczeniu w rankingu).
2. Środowisko (waga 22,1% – m.in. czystość powietrza i ekologia).
3. Ludność i pokolenia (waga 9,5% – demografia, polityka senioralna i profilaktyka zgonów przedwczesnych).
4. Mieszkalnictwo (waga 8,2%).
5. Infrastruktura (waga 7,6%).
6. Przestrzeń (waga 7,3% – ład przestrzenny i zazielenianie miast).
7. Usługi komunalne i społeczne (waga 7,1%).
8. Edukacja (waga 5,4%).

Maksymalna możliwa do zdobycia wartość wynosi teoretycznie 100 punktów (co oznaczałoby miasto idealne we wszystkich kategoriach). Średnia dla wszystkich badanych ośrodków wynosi 43,8 punktu. W gronie miast poniżej 300 tys. mieszkańców liderami tegorocznego zestawienia zostały Bielsko-Biała (67,4 pkt), Rzeszów (66,6 pkt) oraz Białystok (62,5 pkt). Z kolei prestiżowy tytuł „Miasta 5-lecia” za największy skok w całym okresie badania powędrował do Zabrza, które poprawiło swoją lokatę aż o 31 pozycji.

Dlaczego tegoroczne wyniki przyniosły spore przemieszczenia?

Warto zwrócić uwagę na ważną zmianę metodyczną w tegorocznej edycji, która bezpośrednio wpłynęła na pozycje wielu samorządów. Obszar Zdrowia został mocno rozszerzony. Dotychczas opierał się głównie na wydatkach per capita i liczbie działań profilaktycznych. W edycji 2026 dorzucono do niego niezwykle istotne wskaźniki środowiskowe i społeczne:

• zasięg lokalnych interwencji prozdrowotnych (liczba realnych uczestników),
• dochody samorządu z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu (tzw. opłaty od małpek i zezwolenia detaliczne),
• fizyczną dostępność alkoholu – liczbę punktów sprzedaży na 1000 mieszkańców.

Eksperci SGH i LUX MED zaznaczają, że rozszerzenie kryteriów zmieniło samo pytanie badawcze: obecnie ocenia się nie tylko to, ile miasto planuje i wydaje na papierze, ale również jak szeroko jego działania docierają do obywateli i w jakim otoczeniu ryzyka funkcjonują mieszkańcy.

Dla Legnicy publikacja Indeksu Zdrowych Miast to czytelna mapa drogowa. Wskazuje ona obszary wymagające szczególnej uwagi i mobilizacji, by w kolejnych latach skuteczniej budować potencjał zdrowotny w regionie.

Główni Liderze edycji 2026

• Miasta powyżej 300 tys. mieszkańców:

1. Warszawa (68,3 pkt)
2. Poznań (65,5 pkt)
3. Lublin (59,8 pkt)

• Miasta poniżej 300 tys. mieszkańców:

1. Bielsko-Biała (67,4 pkt)
2. Rzeszów (66,6 pkt)
3. Białystok (62,5 pkt)

Miasto 5-lecia (Ranking Ogólny)

• Zabrze – awansowało w rankingu porównywalnym z 58. na 27. miejsce (o 31 pozycji), co jest największym skokiem spośród wszystkich 66 miast objętych badaniem.

Liderzy i Miasta 5-lecia w poszczególnych obszarach

• Zdrowie: Lider edycji – Rybnik | Miasto 5-lecia – Zabrze (awans z 53. na 13. miejsce)
• Ludność i pokolenia: Lider edycji – Rzeszów | Miasto 5-lecia – Katowice (awans z 57. na 37. miejsce)
• Usługi komunalne i społeczne: Lider edycji – Rzeszów | Miasto 5-lecia – Włocławek (awans z 42. na 10. miejsce)
• Edukacja: Lider edycji – Kraków | Miasto 5-lecia – Świnoujście (awans z 61. na 19. miejsce)
• Mieszkalnictwo: Lider edycji – Sopot | Miasto 5-lecia – Siedlce (awans z 61. na 36. miejsce)
• Środowisko: Lider edycji – Olsztyn | Miasto 5-lecia – Konin (awans z 63. na 48. miejsce)
• Przestrzeń: Lider edycji – Chorzów | Miasto 5-lecia – Szczecin (awans z 41. na 3. miejsce)
• Infrastruktura: Lider edycji – Warszawa (obszar ten nie był brany pod uwagę w klasyfikacji 5-lecia z uwagi na głębokie zmiany metodologiczne).

Kluczowe wnioski z raportu

• Demografia: W większości miast liczba ludności maleje, a społeczeństwo się starzeje. W 2025 roku dodatnie saldo migracji odnotowało zaledwie 8 miast.
• Nadrabianie dystansu: Największy postęp w ciągu pięciu lat zanotowały miasta poprzemysłowe (szczególnie z terenu konurbacji górnośląskiej), które startowały z dalszych lokat.
• Profil miasta ponad wszystko: Z raportu wynika, że nie ma miasta idealnego we wszystkim – o wysokiej pozycji decyduje zazwyczaj brak słabych punktów, a najcenniejszym narzędziem dla samorządów jest analiza profilu w ośmiu kluczowych obszarach, a nie samo miejsce w tabeli.

Bądź na bieżąco!

Na portalu Legnica.NET każdego dnia piszemy o najważniejszych wydarzeniach w Legnicy. Obserwuj nas w Google News, by nie przeoczyć żadnej informacji.

Obserwuj nas w Google News →