Legnica straciła postać absolutnie wyjątkową. W wieku 100 lat zmarł Zbigniew Grochowski – Honorowy Obywatel Legnicy, Powstaniec Warszawski, ostatni żyjący z grona fotoreporterów dokumentujących Powstanie, a także wieloletni nauczyciel matematyki i fizyki. Jeszcze pod koniec sierpnia świętował z mieszkańcami setne urodziny, a na początku września odsłaniał poświęcony mu mural.
Niespełna trzy miesiące temu plac przed legnickim ratuszem wypełnili mieszkańcy oraz władze miasta z prezydentem Maciejem Kupajem i jego zastępczynią Aleksandrą Krzeszewską, by na kilka dni przed właściwą rocznicą (urodził się 31 sierpnia 1926 roku) odśpiewać mu gromkie „Dwieście lat” i wpisać się do okolicznościowej księgi. 2 września na fasadzie VII Liceum Ogólnokształcącego przy ul. Radosnej 17 odsłonięto mural upamiętniający jego życie. Niemal do końca zachowywał sprawność i pogodę ducha, planując kolejne wizyty w szkołach i spotkania z młodzieżą.
Od Szarych Szeregów i Starówki po wywózki i studia w Lublinie
Jego biografia to zapis najtrudniejszych doświadczeń XX wieku. Urodził się w Lublinie, a wybuch wojny zastał jego rodzinę w Brześciu. Po pierwszych wywózkach Polaków na Sybir, późną jesienią 1939 roku, rodzice zdecydowali o ucieczce do krewnych w Lublinie, a następnie – po zaangażowaniu ojca w konspirację i aresztowaniach w rodzinie matki – przenieśli się do Warszawy.
W okupowanej stolicy uczył się na tajnych kompletach, ukończył gimnazjum i wstąpił do Szarych Szeregów. Brał udział w akcjach małego sabotażu, a z aparatem w ręku dokumentował niemieckie obiekty oraz uliczne egzekucje, pozostawiając po sobie ponad 200 bezcennych zdjęć jako ostatni żyjący z 43 fotoreporterów Powstania Warszawskiego. Pierwszy miesiąc walk powstańczych spędził na Starym Mieście przy ul. Sapieżyńskiej pod nazwiskiem Stefan Zabłocki. Po upadku Starówki trafił wraz z matką i bratem do obozu przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie, a stamtąd na roboty przymusowe w głąb Rzeszy.
Po wojnie wrócił do rodzinnego Lublina, gdzie ukończył studia geologiczne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, zanim na początku lat 50. trafił do Legnicy.
Filar legnickiej edukacji i pasji do ruchu
Z Legnicą związał całe dorosłe życie, stając się jedną z najważniejszych postaci lokalnej oświaty. Przez dziesięciolecia uczył matematyki i fizyki w legnickich szkołach, a poza klasą zarażał uczniów pasją do turystyki i aktywności – organizował obozy wędrowne, kolonie oraz wygłosił setki wykładów w ramach Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. W 2025 roku Rada Miejska przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela Legnicy.
Pytany o receptę na tak piękny wiek, odpowiadał z uśmiechem:
– Trzeba być ciągle w ruchu. Przez ostatnie 20 lat chodziłem na siłownię na osiedlu, na którym mieszkam. Teraz codziennie ćwiczę w domu na dywanie. A w ostatnich latach odwiedziłem w Polsce pięćset miejsc
– mówił Zbigniew Grochowski.
Śladem jego obecności w mieście pozostaje mural na ścianie VII LO im. gen. dyw. Janusza Brochwicz-Lewińskiego ps. „Gryf” przy ul. Radosnej 17, zestawiający młodzieńczy i współczesny portret bohatera z jego słowami: „Wciąż podkreślam, jak wielką wartością jest możliwość swobodnej edukacji”.
Rodzinie i bliskim Zbigniewa Grochowskiego składamy szczere wyrazy współczucia. Cześć i chwała Jego pamięci – Legnica na długo zachowa w sercu człowieka, który uczył nie tylko matematyki i fizyki, ale przede wszystkim odwagi, pamięci i miłości do wolności.
Bądź na bieżąco!
Na portalu Legnica.NET każdego dnia piszemy o najważniejszych wydarzeniach w Legnicy. Obserwuj nas w Google News, by nie przeoczyć żadnej informacji.
